Inzet van natuur voor gezondheid, en gezondheid voor natuur

Via Natuur op Recept stimuleert Nature For Health de integratie van natuur in de dagelijkse praktijk van huisartsen en fysiotherapeuten. We bevorderen dat in de eerstelijnszorg actief wordt doorverwezen naar natuur en groen – zowel in de directe leefomgeving als in natuurgebieden en nationale parken.

Ons doel is om zoveel mogelijk mensen duurzaam in contact te brengen met de natuur. Daarbij gaat het niet alleen om gezondheidswinst voor mensen, maar ook om zorg voor de natuur zelf. Gezondheid en natuur versterken elkaar.

Natuur op Recept sluit aan bij de groeiende beweging richting preventie en positieve gezondheid binnen het zorgstelsel. Door natuur laagdrempelig te verbinden aan de eerste lijn, draagt deze aanpak bij aan veerkracht, herstel en het voorkomen van zwaardere zorg.

Dit doen we samen met IVN, Alles is Gezondheid en partners uit de eerstelijnszorg, waaronder de Vereniging Arts en Leefstijl en de Groene Zorgalliantie. Met deze inzet draagt Nature For Health bij aan de actielijn Natuur op Recept van het Collectief Natuurinclusief en aan het bijbehorende landelijke Impulsprogramma.

Lokale praktijken, zoals NFH’s Natuur op Recept Reeshof (Tilburg), vormen een belangrijke voedingsbodem voor dit Impulsprogramma. De ervaringen uit deze en andere initiatieven dragen bij aan verdere ontwikkeling, structurele verankering en landelijke opschaling van de aanpak.

Via het LinkedIn-account van Nature For Health delen we bovendien voorbeelden van de toepassing van Natuur op Recept in andere landen. 

Begin 2021 lanceerde NFH, in samenwerking met IVN, de landelijke website Natuur op Recept. In de komende jaren wordt deze website verder geactualiseerd en uitgebreid als kennis- en inspiratieplatform voor zorgprofessionals, beleidsmakers en initiatiefnemers.

Van wachttijd naar werktijd, met natuur als helende en helpende omgeving

De wachtlijsten in de geestelijke gezondheidszorg (GGZ) zijn de afgelopen jaren verder opgelopen. In 2024 stonden meer dan 100.000 mensen op een wachtlijst. Huisartsen en praktijkondersteuners signaleren dat doorverwijzing naar specialistische zorg vaak nauwelijks mogelijk is. Veel mensen wachten daardoor langdurig zonder passende tussenstap.

Het Groene Perspectief zet natuur en groen gericht in voor mensen op GGZ-wachtlijsten. Als betekenisvolle overbruggingsaanpak biedt het deelnemers structuur, zingeving en actieve betrokkenheid bij hun leefomgeving. De inzet van natuur versterkt mentale veerkracht en helpt verslechtering tijdens wachttijd te voorkomen. Wederkerigheid staat centraal: mensen ervaren de herstellende werking van natuur én dragen bij aan natuur en samenleving.

Binnen het Groene GGZ-partnerschap is dit initiatief inmiddels doorontwikkeld tot een Impulsprogramma. NFH coördineerde deze ontwikkeling samen met betrokken GGZ-instellingen, IVN, wetenschappelijke en onderzoeksinstellingen, natuur- en wandelcoaches en partners in het sociaal domein. Voor de uitvoering van het programma wordt momenteel financiering gezocht.

Tegelijkertijd worden op kleine schaal al Green Escape-pilots uitgevoerd, onder meer in samenwerking met GGZ Mondriaan in Limburg. Deze praktijkervaringen laten zien dat actieve natuurdeelname tijdens wachttijd perspectief en structuur biedt en bijdraagt aan herstel én maatschappelijke betrokkenheid.

Het initiatief sluit aan bij het Integraal Zorgakkoord (IZA) en de ontwikkeling van Mentale Gezondheidsnetwerken (MGN’s) en bij het domein Gezondheid van het Collectief Natuurinclusief. 

Jongeren, mentale gezondheid en natuur

De mentale gezondheid van jongeren staat onder druk. Prestatiedruk, sociale media, toekomstzorgen en gevoelens van eenzaamheid raken een groeiende groep jongeren. Steeds vaker ervaren zij stress, somberheid of overbelasting.

Voor Nature For Health (NFH) is de mentale gezondheid van jongeren daarom een expliciet speerpunt. Wij zien natuur als een wezenlijke bron van herstel, veerkracht en verbondenheid. Buiten zijn helpt jongeren te vertragen, te aarden en opnieuw perspectief te vinden – individueel én samen.

NFH werkt aan een samenhangende en opschaalbare aanpak waarin natuur bijdraagt aan het versterken van jongeren, en waarin jongeren ook iets teruggeven aan de natuur. Zo verbinden we persoonlijke veerkracht aan zorg voor de leefomgeving.

We bouwen voort op bestaande initiatieven, verbinden partners en zorgen dat effectieve aanpakken overdraagbaar worden.

Green Escape – landelijk programma

De samenleving versnelt, maar voor een groeiend aantal jongeren zijn er mentale en fysieke uitdagingen die hen aan de zijlijn houden. Green Escape van het Collectief Natuurinclusief brengt jongeren opnieuw in verbinding met de natuur.

Een groene plek biedt een Green Escape: ruimte om te aarden, buiten te zijn en los te komen van dagelijkse druk. Natuurbeleving biedt rust en herstel, versterkt sociale verbondenheid en kan bijdragen aan zingeving. Tegelijkertijd stimuleert het zorg voor de natuur zelf.

NFH levert een actieve inhoudelijke en verbindende bijdrage aan het Green Escape-initiatief en het bijbehorende Impulsprogramma, en werkt aan samenhang, kwaliteit en overdraagbaarheid.

Voorbeelden van NFH-betrokkenheid

Hieronder enkele projecten waarbij NFH nauw betrokken is:

• de gebiedsgerichte toepassing van Green Escape in het Van Gogh Nationaal Park, samen met IVN en regionale partners, waaronder GGD Hart voor Brabant en de gemeenten Tilburg en Oisterwijk;
• het FARO-project, waarin erfgoed, landschap en mentale gezondheid met elkaar worden verbonden via de Van Gogh Sites Foundation;
• wandelingen en natuurontmoetingen voor jongeren, in samenwerking met partners zoals Brabant Maatjes.

Door landelijke en regionale lijnen te verbinden, bouwen we aan een duurzame en natuurinclusieve benadering van mentale gezondheid voor jongeren.