• English
  • Nederlands

🌿 INZICHT – Wat onderzoek ons leert over natuur en gezondheid

Leer wat natuur met ons kan doen en wat de wetenschap er over zegt

Lees meer →

Natuur doet iets met ons
De zorg in Nederland leunt sterk op evidence-based science, oftewel: op wat bewezen werkt. Toch zijn we, als het over natuur gaat, allemaal ervaringsdeskundigen.

Iedereen voelt wat groen met je doet: tijdens een wandeling, een dag aan zee of een vakantie in de natuur neemt spanning af, ademhaling  wordt rustiger en gedachten worden lichter.

Die ervaring krijgt steeds meer wetenschappelijke onderbouwing. Wereldwijd groeit de hoeveelheid onderzoek die laat zien dat contact met natuur sterk samenhangt met betere lichamelijke, mentale en sociale gezondheid.

Wat onderzoek ons leert over natuur en gezondheid

Een groene leefomgeving is geen luxe, maar een vorm van stille preventie. Onderzoek van onder meer Jolanda Maas (VU Amsterdam) en Agnes van den Berg (Natuurvoormensen) toont dat mensen die in een groene buurt wonen zich gemiddeld gezonder voelen, minder stress ervaren en meer bewegen.

Steeds meer studies laten zien dat groen in de wijk meetbare gezondheidswinst oplevert:

  • De Vlaanderen-studie (KU Leuven, 2024) vond een verband tussen wijken met bomen
    met grote kruinen en lager gebruik van antidepressiva en hart- en vaatmedicatie.
  • Een Deense cohortstudie (Engemann et al., 2019) met ruim 900.000 inwoners liet zien
    dat kinderen die opgroeien in groene buurten aanzienlijk minder kans hebben op
    diverse psychische aandoeningen, waaronder depressie en psychose.
  • Analyses uit het Verenigd Koninkrijk en Nederland tonen dat meer groen samenhangt
    met minder ziekteverzuim, hogere vitaliteit en beter cognitief functioneren.

Natuur verlaagt stresshormonen, bevordert herstel van aandacht en versterkt sociale samenhang. Leven, leren of werken in het groen gaat vaak samen met meer veerkracht en mentaal welbevinden.

Bronnen:

  • Maas et al. (2009), J Epidemiol Community Health
  • Maas, J. (2008), Vitamin G: Green environments – healthy environments
  • Van den Berg, A.E. (2017), Het gebruik van natuur voor gezondheid in de praktijk. Bilthoven: RIVM (rapport 2017-0204)
  • WHO Europe (2021), Urban Green Spaces and Health
  • Vlaamse Milieumaatschappij (2024), Bomen en Medicatiegebruik
  • Engemann et al. (2019), PNAS
  • University of Exeter (2019), Nature and Wellbeing

Steeds meer zorgprofessionals zien natuur als onderdeel van herstel. Patiënten met stress, vermoeidheid of milde depressieve klachten profiteren van regelmatige buitenactiviteiten: wandelen, tuinieren of samen bewegen in het groen.

Internationale initiatieven laten zien hoe dit werkt:

  • PaRx (Canada) – artsen schrijven officieel time in nature voor.
  • Green Social Prescribing (UK) – onderdeel van de NHS; elke £ 1 investering levert £1,88 maatschappelijke baten op.
  • Walk with a Doc (VS) – artsen wandelen met patiënten en versterken gezondheid én vertrouwen.

In Nederland krijgt dit gedachtengoed vorm in initiatieven als Natuur op Recept, waarin huisartsen, de welzijnssector en groene organisaties samenwerken om mensen vaker de natuur in te laten gaan. Het uitgangspunt is eenvoudig: natuur ontspant, activeert en verbindt.

Bronnen:

  • NHS England (2023)
  • Lem (2021), PaRx
  • Walk with a Doc (2020)
  • Postma & Maas (2025), Handleiding Natuur en Gezondheid – Alles is Gezondheid

Geestelijke gezondheidszorg (GGZ)
Internationaal én in Nederland wijst onderzoek erop dat contact met natuur stress kan verminderen, stemming verbeteren en herstel ondersteunen bij psychische klachten. Studies in Nederland, Zweden, Finland, het VK en Canada laten zien dat natuur bij behandelingen, begeleiding en dagactiviteiten vaak samenhangt met meer veerkracht en zelfregulatie.
In Nederland krijgt deze kennis vorm binnen de Groene GGZ, waar behandelaren natuur structureel integreren in therapie- en hersteltrajecten.

Gehandicaptenzorg
Voor mensen met een beperking blijkt natuur een krachtige bondgenoot. De start van de Groene Gehandicaptenzorg illustreert hoe buitenruimtes, dieren en planten bijdragen aan beweging, zingeving, eigenwaarde en sociaal contact. Groene dagbesteding en zorgboerderijen creëren rust en structuur en versterken de verbondenheid met de leefomgeving.

Ouderenzorg
Bij ouderen bevordert natuur kwaliteit van leven, stemming en cognitie. Groene ontmoetingsplekken en zorgtuinen verminderen eenzaamheid, verlagen agitatie bij dementie en stimuleren mobiliteit. Een natuurlijke omgeving maakt vaak het verschil tussen binnen blijven of blijven deelnemen aan het leven.

Bronnen:

Geestelijke gezondheidszorg:

  • Bratman et al. (2019), Science Advances
  • Hartig et al. (2014), Annual Review of Public Health
  • Postma et al. (2022), Groene GGZ – Nature For Health
  • Postma & Maas (2025), Handleiding Natuur en Gezondheid
  • WHO Europe (2021)

Gehandicaptenzorg

  • Van den Berg (2017), RIVM – Het gebruik van natuur voor gezondheid in de praktijk
  • Hassink & Hulsink (2020), Care Farming and Community Building

Ouderenzorg

  • Detweiler et al. (2012), Journal of Housing for the Elderly
  • Van den Berg & Custers (2011), Aging & Mental Health
  • WHO (2022), Age-friendly Environments and Nature

Natuur werkt: van gevoel naar bewijs

De wetenschap is eensgezind: meer natuur is meer gezondheid. Of het gaat om lagere zorgkosten, minder stress of sterker herstel – de richting van het bewijs is consistent.

Universiteiten in Amsterdam, York, Exeter, Stockholm (SLU) en Vancouver laten zien hoe
natuur de brug vormt tussen ecologie, psychologie en geneeskunde.

Deze kennis vormt ook de basis van het werk van het Collectief Natuurinclusief. Vanuit het domein Gezondheid wordt gewerkt met de overtuiging dat de gezondheid van mens en natuur onlosmakelijk verbonden zijn – twee zijdes van hetzelfde spectrum.

Natural

Wilde natuur met minimale menselijke invloed. Oude bomen, mossen en dood hout vullen de ruimte. De cyclus van het leven is duidelijk zichtbaar.

Serene

Rustige, stille omgeving met weinig storende geluiden. Een plek om de natuur te laten dealen met je emoties en even alleen te zijn.

Cohesive

Samenhangende ruimte waarbij je het gevoel hebt even een andere wereld in te stappen. Duidelijke structuren zonder vast padensysteem.

Shelter

Beschermde, vertrouwde omgeving met voldoende groen boven je hoofd. Een plek om veilig in een besloten gezelschap te kunnen zitten, oftewel "het eigen achtertuin-gevoel".

Cultural

Plekken met betekenis, historie of herkenbare elementen. De aanwezigheid van de mens is zichtbaar door de tijd heen.

Social

Een plek waar mensen elkaar ontmoeten, activiteiten delen en zich verbonden kunnen voelen met anderen. Er is altijd iets te doen.

Diverse

Een plek vol variatie in kleuren, geuren en texturen. De diversiteit wekt nieuwsgierigheid en richt onze aandacht op een ontspannen manier.

Open

Een open ruimte met duidelijke zichtlijnen nodigt uit om vooruit te kijken en na te denken. Rugdekking geeft veiligheid en maakt dat je het vergezicht op een ontspannen manier kunt ervaren.

Inspiratie en Nieuws

Alle blogs